fbpx
Opactwo Cystersów w Lubiąż,

Turystyka religijna na Dolnym Śląsku

Najważniejsze szlaki religijne

Travello » Gdzie pojechać? » Ziemia Kłodzka » Turystyka religijna na Dolnym Śląsku

Podróże po Dolnym Śląsku nie byłby kompletne gdybyśmy nie wspomnieli o turystyce religijnej lub pielgrzymkowej. Przez wieki mieszkańcy tego regionu wznosili pomniki wiary i łask otrzymanych od Boga. Wiele z nich jest dyskretnych i skromnych, a niektóre swoim rozmiarem mogą konkurować z największymi sanktuariami na świecie. Jednak każde z nich jest wyjątkowe, naznaczone cudami i niezwykłym oddaniem wierze.

Przez Dolny Śląsk biegną również szlaki pielgrzymkowe, niektóre są lokalnymi drogami -jak Szlak kultu św. Jadwigi, a niektóre z nich tworzą część drogi biegnącej przez całą Europę – tak jak Dolnośląska Droga św. Jakuba. Warto pamiętać, że miejsca kultu religijnego to niejedynie symbole wiary ale i historia, sztuka czy architektura zaklęta często w jednym miejscu.

Sanktuarium św. Jadwigi w Trzebnicy

Pisząc o turystyce religijnej bądź pielgrzymkowej na Dolnym Śląsku – chyba – powinno zacząć się od świętej Jadwigi. Sanktuarium św. Jadwigi w Trzebnicy to zespół klasztorny wraz z bazyliką pod wezwaniem św. Jadwigi i św. Bartłomieja. W tym miejscu znajduje się grób świętej Jadwigi, której  kult rozpoczął się zaraz po jej śmierci. Klasztor został ufundowany przez księcia Henryka Brodatego w 1202 roku po namowach Jadwigi. Był to pierwszy żeński zakon na ziemiach Polski. Sprowadzono do niego cysterki z Bamberg w styczniu 1203 roku. Warto wspomnieć, że wybudowany kościół był jednym z pierwszych ceglanych świątyń w Polsce. Natomiast kaplica św. Jadwigi wybudowana w latach 1268-1269 jako pierwsza na dawnych terenach Polski, została wybudowana cała w stylu gotyckim, obecnie jest uważana za najwybitniejszą budowlę XIII-wiecznej Polski.  XV wiek nie należał do najłatwiejszego czasu, jednak już na początku XVI nastąpiła barokizacja świątyni i został przywrócony jej dawny blask.
Niechlubny okres sekularyzacji przeprowadzonej przez Prusy na początku XIX wieku ponownie zatrzymało działalność klasztoru, a jego dobra zostały sprzedane lub wywiezione. W 1870 roku Rycerze Maltańscy (joannici) ratują klasztor, który wykupują i tworzą w nim szpital, w którym pracowały siostry Boromeuszki.

Święta Jadwiga była niezwykle skromna osobą, jednak potrafiła postawić na swoim, bezmiernie angażując się w swoje działanie. Jadwiga wykazywała się ogromną świadomością polityki społecznej. Zakładała szpitale np. szpitala Świętego Ducha we Wrocławiu, będącego pierwszą tego rodzaju placówką w księstwie, czy też szpital w Środzie dla trędowatych kobiet. Wpłynęła również na sprowadzenie rycerskiego zakonu szpitalnego do Oleśnicy Małej. Św. Jadwiga jest uznawana za patronkę Polski i całego historycznego Śląska, a także małżeństw i chrześcijańskich rodzin. W XX wieku czczona jest jako patronka pojednania polsko-niemieckiego.

Kaplica p.w. Świętej Jadwigi z XVIII wieku, fot. M. Lenar

Dlatego nie powinien dziwić fakt, że rozwinęła się tradycja pielgrzymek do grobu św. Jadwigi. Do grobu świętej w Trzebnicy przybywają nie tylko Dolnoślązacy, ale także mieszkańcy innych regionów Polski i zagraniczni sąsiedzi z Niemiec i Czech. Pielgrzymki wyruszają z różnych zakątków Dolnego Śląska i prowadzą wędrowców do bazyliki położonej w sercu malowniczych Wzgórz Trzebnickich.

Należy wspomnieć, że Trzebnica to nie jedyny ośrodek kultu św. Jadwigi na Dolnym Śląsku. Kolejnym punktem jest miejscowość Legnickie Pole. Również tam św. Jadwiga ufundowała opactwo benedyktynów. Strzeliste wieże barokowego kościoła św. Jadwigi to charakterystyczny element w krajobrazie ziemi legnickiej. Szlak kultu św. Jadwigi z Legnickiego Pola wiedzie do położonej na Pogórzu Kaczawskim Złotoryi. W 2001 roku otwarto szlak spacerowy zwany Ścieżką św. Jadwigi. Ścieżka zaczyna się przy zabytkowym kościele św. Jadwigi i prowadzi do pobliskiej Rokitnicy. Na szlaku turyści napotkają kamienie medytacyjne, skłaniające wędrowców do krótkiego odpoczynku i chwili zadumy.

Dolnośląska Droga św. Jakuba

Tak, przez Dolny Śląsk biegnie Droga św. Jakuba. Camino de Santiago prowadzi do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii. W świątyni według podań znajduje się ciało św. Jakuba Większego Apostoła. Przez Europę biegnie wiele szlaków łączących się u celu. Charakterystyczna cechą jest oznakowanie drogi muszla św. Jakuba, która jest symbolem pielgrzymów. Historia szlaku sięga ponad tysiąc lat, a Droga św. Jakuba jest jednym z najważniejszych chrześcijańskich szlaków pielgrzymkowych. Według legendy ciało św. Jakuba przewieziono łodzią do północnej Hiszpanii, a następnie pochowano w miejscu, w którym dziś znajduje się miasto Santiago de Compostela. Od kilku lat szlak ten posiada także swój dolnośląski odcinek.

Dolnośląska Droga św. Jakuba rozpoczyna się w Głogowie, skąd biegnie przez miejscowość Jakubów, będącą lokalnym ośrodkiem kultu św. Jakuba i Polkowice, a następnie przez Bolesławiec i Lubań do Zgorzelca i Görlitz. Szlak wytyczony jest w niezwykle malowniczych obszarach. Trasa prowadzi przez dolinę Odry do Borów Dolnośląskich, a następnie przekracza Dolinę Kwisy i aż do granicy państwa wiedzie przez Przedgórze Sudeckie.
Często droga św. Jakuba na Dolnym Śląsku wyznaczana jest wzdłuż dawnej Via Regia i prowadzi z Brzegu przez Oławę, Siechnice, Wrocław, Środę Śląską, Legnicę, Legnickie Pole, Złotoryję, Lwówek Śląski i Lubań do Zgorzelca.

Nie ważne, który szlak się wybierze każdy z nich wiedzie przez niezwykłą historię sięgającą wczesnego średniowiecza osad, które dziś są miastami, skrywającymi często niezwykłą architekturę, układ ulic i tajemnicze zaułki. Szlaki biegną przez malownicze doliny i pogórza. Na trasie wędrowcy odnajdą zabytkowe kościoły, domy czy tajemnicze krzyże przydrożne.

Szlak cysterski

Trudno powiedzieć ile Dolny Śląsk zawdzięcza cystersom. Cystersi zostawili po sobie nieocenione dziedzictwo. Religia i wiara przeniknęła nie tylko kościoły i opactwa ale również ich pobliskie wsie. Dzięki „białym mnichom” (tak też byli nazywani) dynamicznie rozwijała się gospodarka rolną.

Kościół w Lubiążu, fot. M. Lenar

Pierwsze klasztory na ziemiach polskich powstały w Łeknie i obecnym Jędrzejowie w pierwszej połowie XII wieku, dokąd sprowadzono zakonników z ośrodka w Marimondzie. Do końca XII wieku w Polsce było już 9 opactw. W większości były to fundacje świeckie i książęce.

Do końca średniowiecza na Śląsku powstało 6 klasztorów cysterskich. Największe i najstarsze (z 1163 roku) opactwo znajduje się w Lubiążu, w 1202 roku św. Jadwiga sprowadziła do Trzebnicy cysterki, a w 1227 roku powstała fundacja w Henrykowie.

Pielgrzymi mogą również odwiedzić wspaniałe opactwo w Krzeszowie w Kotlinie Kamiennogórskiej, nim udadzą się do Henrykowa. Świadectwa działalności cysterskiej odnajdziemy również w Cieplicach Śląskich-Zdroju, Kamieńcu Ząbkowickim, Starych Bogaczowicach i Łagiewnikach. Zakon sprawował pieczę także nad ośrodkiem kultu maryjnego w Bardzie Śląskim.

„Dolnośląska Jerozolima”

Wambierzyce zostały założone najprawdopodobniej w roku 1253 przez króla czeskiego Przemysła Ottokara II. Na początku XVIII wieku wybudowano tam kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, o barokowej architekturze. Świątynia powstała w miejscu drewnianej kaplicy z 1263 roku. Historia sanktuarium związana jest z jest z XII-wiecznym przekazem, według którego niewidomy Jan z Ratna miał w tym miejscu odzyskać wzrok, a jego oczom miała ukazać się postać Matki Bożej.

Bazylika w Wambierzycach, fot. M. Lenar

Do kościoła prowadzą monumentalne, kamienne schody o trzech ciągach. Wszystkich stopni jest 56, z czego 33 w środkowym ciągu symbolizuje lata życia Jezusa na Ziemi. Kolejnych 15 stopni nad pierwszym tarasem oznacza lata życia Maryi przed jej Boskim Macierzyństwem. Ogromna fasada ma 52,5 m wysokości i jest utrzymana w stylu późnego renesansu.

W środku dominuje styl barokowy zarówno w na malowidłach ściennych jak i na obrazach. Na szczególną uwagę zasługują dzieła Karola Sebastiana Flackera: ambona, będąca rzeźbiarską strukturą wyrażającą słowa maryjnego hymnu Magnificat i ołtarz główny mieszczący cudowną figurkę Matki Boskiej.

Bazylika w Wambierzycach, fot. M. Lenar

Będąc w Wambierzycach nie sposób pominąć niezwykłej kalwarii. Pierwsze kaplice powstały w XVII wieku z czasem były przekształcane, a ich liczba przybywała. Wiele kapliczek jest włączonych w  zabudowę miejska, podobnie jak w Jerozolimie.

Droga krzyżowa na Górze Kalwarii powstała w 1732 roku i z czasem była przebudowywana. Krajobraz Wambierzyc to także 14 bram,  które maja kojarzyć się z Jerozolimą a także współtworzyć miejski wygląd Wambierzyc. Siedem z nich odpowiada rzeczywistym bramom w murach miejskich Jerozolimy, z których trzy wzmiankowano w Starym Testamencie.

Kalwaria w Wambierzycach, fot. M.Lenar

Julia

Wytrawna podróżniczka palcem po mapie, wielbicielka legend i podań nie tylko dolnośląskich.

Zobacz artykuły

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *